Tenchu – Hitakiri (1969, Gosha Hideo)

เท็นชู (หรือชื่อในการฉายที่ญี่ปุ่นว่า ฮิโตกิริ) เป็นผลงานการสร้างของ พระเอกคนดังแห่งวงการหนังซามูไร ชินทาโร่ คัตสึ เจ้าของบทบาท ซาโตอิจิ หมอยาตาบอดยอดยุทธที่หลายๆ คนรู้จัก คราวนี้ เขา รับบทเป็นตัวละครอันโด่งดังอีกตัวหนึ่ง มือสังหารแห่งบาคุมัตสึ โอคาดะ อิโซ

ยุคสมัยที่เรียกกันว่า บาคุมัตสึ (185 – 1867) นั้นถือเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญ ของประเทศญี่ปุ่นในยุคสมัยใหม่ เมื่อระบบโชกุน ที่ปกครองโดยตระกูลโตกุกาว่ามามากกว่า 400 ปี ถึงคราวล่มสลาย บรรดาคนหนุ่ม นักการเมืองรุ่นใหม่ ที่ต้องการเห็นประเทศชาติ เปลี่ยนแปลงไปในทางที่ดีขึ้น ล้มล้างความไม่เท่าเทียมกัน และระบบศักดินา

การดิ้นรนที่จะพาประเทศไปสู่หนทางใหม่ นำมาซึ่งการคัดง้างกันระหว่างคน และแนวคิดที่แตกต่าง บุคคลที่กลายเป็นฟันเฟืองแห่งความเปลี่ยนแปลงดังกล่าว ก็คือเหล่า นักฆ่ามือสังหาร หรือที่เรียกกันเป็นภาษาญี่ปุ่นว่า ฮิโตกิริ และในช่วงเวลานั้นคงจะไม่มีใครผู้ไหนที่จะโด่งดังเท่ากับ ฮิโตกิริ ทั้งสี่ แห่งบาคุมัตสึ อันได้แก่ คาวากามิ เท็นไซ, คิริโน โทชิโอกะ, ทานากะ ชินเบ และอิโซ โอคาดะ หนังเรื่อง เท็นชู หยิบเรื่องราวของสองคนหลัง มือสังหารแห่งประวัติศาสตร์ ที่วาดลวดลายสร้างชื่อยู่ในเกียวโต ในช่วงเวลานั้น

เนื้อเรื่องของหนัง มีจุดศูนย์กลางอยู่ที่ชายจากเมืองโทสะสามคน ที่เข้าโตเกียวมาด้วยเหตุผลแตกต่างกัน แต่เกี่ยวพันอยู่กับ ความตึงเครียดของบ้านเมืองในขณะนั้น

คนแรกก็คือ ทาเคจิ ฮันเปตะ (เท็ตซึยะ นากาอิดะ จาก Ran ของคุโรซาว่า และ เซ็ปปุกุ ของมาซากิ โคบายาชิ) นักดาบที่เกิด และเติบโตมาจากครอบครัวชาวชนบลในแคว้น สร้างชื่อในฐานะนักดาบผู้มีพรสวรรค์ ก่อนจะเริ่มสร้างฐานอำนาจด้วยการเคลื่อนไหวผลักดันแนวคิดอนุรักษ์นิยม เชิดชูองค์จักรพรรดิ์ แนวทางการปิดประเทศ และเกียรติแบบซามูไรดั่งเดิม จะเป็นสิ่งที่ช่วยให้ญี่ปุ่นรอดพ้นจากภัยด้านนอกได้

นั้นดูจะเป็นแนวทางที่แตกต่างโดยสิ้นเชิงกับ ความคิดของ ซากาโมโต้ เรียวม่า (ยูจิโร่ อิชิคาว่า) โรนิน นักดาบ ผู้รักอิสระที่เข้ามาในเกียวโต เพื่อเคลื่อนไหวสนันสนุนแนวคิดก้าวหน้า และวิ่งเต้นให้แคว้นต่างๆ เริ่มหันมามองความสำคัญของการเปิดประเทศ รวมถึงล้มล้างรูปแบบการปกครองอันคร่ำครึโบราณแบบเดิมๆ ในสายตาของผู้จงรักภักดี เขาจึงไม่แตกต่างอะไรไปจากคนทรยศ

เนื้อหาของ เท็นชู นั้นดูเหมือนจะเชิดชูแนวคิดแบบเสรีนิยมก้าว ที่ดูเหมือนจะให้น้ำเสียง เชิงดูแคลนค่านิยมอนุรักษ์นิยมดังเดิมแบบของญี่ปุ่น ตั้งคำถามถึงคุณค่าของความจงรักภักดีต่อนาย ต่อองค์จักรพรรดิ์ เป็นเนื้อหาประเภทที่ดูแล้วอาจจะไม่ได้สดใหม่ แตกต่าง หรือล่มลึกคมคาย อะไรมากมายนัก แต่ โกชา ฮิเดโอะ ก็สามารถนำเสนอเนื้อหาได้อย่างมีพลัง โดยเฉพาะอย่างยิ่ง การนำเสนอชีวิตของ “เบี้ย” ที่โง่เง่าไร้ค่า ไร้สมอง แต่มีชีวิตจิตใจ มีความเจ็บปวด

อิโซ โอคาดะ ซามูไรชั้นปลายแถว อาศัยอยู่แถบบ้านนอกบ้านป่า ในแคว้น โทสะ ได้รับคำชักชวนจาก ฮันเปตะ นักการเมืองชาวโทสะที่ อิโซ เคารพอยู่ ให้เข้าสู่เมืองใหญ่อย่าง เกียวโต เพื่อช่วยงาน แน่นอนว่าสำหรับชนชั้นต่ำไร้การศึกษาอย่างอิโซ นั้นงานที่เขาสามารถทำได้คงหนีไม่พ้นต้องพึ่งพาความกล้าบ้าบิ่น และฝีไม้ลายมือ ในเชิงดาบ ที่คราชีวิตใครก็ตามที่ มาขัดขวางทางเจริญก้าวหน้าของ ทาเคจิ ผู้เป็นนาย

หลังจากเข้ามาอยู่ในสังกัดของ ฮันเปตะ เข้าก็ได้รับมอบหมายงานชิ้นแรก โยชิดะ โทโย ชายในชนชั้นศักดินา ที่มีแนวคิดก้าวหน้า ผู้ปกครองแคว้นโทสะ ดินแดนที่ฮิโซอาศัยอยู่นั้นเอง เขาแกนนำกลุ่มชนชั้นผู้นำ ที่สนับสนุนแนวคิดเปิดประเทศ ซึ่งดูเหมือนว่าการมีชีวิตอยู่ของท่านผู้นี้ จะเป็นขวากหนามสำคัญในการขึ้นสู่อำนาจของ ท่านฮันเปตะ

การลงมือเกิดขึ้นในคืนมืด ที่ฝนตก จนน้ำนองไปทั่ว มือสังหารกลุ่มนึงเข้าโจมโต โยชิดะ โยโด และเป็นอิโซ ที่สังหารเป้าหมายได้สำเร็จ นับแต่วันนั้นชื่อของ อิโซ โอคาดะ ก็เป็นที่รู้จักของคนทั้งโตเกียว ชื่อเสียงของเขาดูเหมือนจะเพิ่มมากขึ้นเรื่อยๆ ตาม ศพที่ถูกสังหารด้วยดาบของเขา ฮิโซ กลายเป็นผู้โด่งดังแห่งเกียวโต เคียงคู่กับ ทานากะ ชินเบ (ยูกิโอะ มิชิม่า นักเขียนหัวรุนแรง ผู้อื่อฉาว) มือสังหารแห่งแคว้นเซ็ตซึนะ ที่โด่งดังเคียงคู่และชิงดีชิงเด่นกันมาโดยตลอด

ชีวิตในเมืองหลวงของอิโซ จะเหมือนจะวนเวียนอยู่กับคนไม่กี่คน สถานที่ไม่กี่แห่ง เขาดูจะเทียวไปเทียวมาอยู่แค่ คฤหาสของฮันเปตะอันเป็นสถานที่รับงาน สำนักเริงรมต์ที่เขาจะคลุกตัวอยู่ทั้งวันกับ โอมิโนะ (ไบโช มิตซึโกะ น้องสาวของคุณโทร่า จากภาพยนตร์ชุด โทร่าซัง) นางเกอิชาคนโปรด และร้านเหล้าที่อิโซ มักจะมาดื่มกิน และมีโอกาศได้พบกับเพื่อนเก่า คนบ้านเดียวกันอย่าง ซากาโมโต้

ซากาโมโต้ มักจะพูดถึงเรื่องราวเข้าใจยาก เรื่องของอนาคต ความเปลี่ยนแปลงของประเทศ ที่อิโซ พอจะแสดงทีท่าสนใจอยู่บ้างก็คงจะเป็น ความเท่าเทียม การล่มสลายของระบบชนชั้น ที่ถ้าเกิดขึ้นได้ เรื่องระหว่างเขา กับท่านหญิงสูงศักดิ์ที่หมายปองก็ดูจะเป็นเรื่องจริงขึ้นมาได้

ไม่ว่าจะดูเหมือนทั้งสองจะยืนอยู่ความ คิดที่แตกต่างยังไง ซากาโมโต้ ก็ดูเหมือนจะเป็นคนที่ อิโซ สามารถเรียกว่าเพื่อนได้เพียงคนเดียวในเมืองใหญ่แห่งนี้ แนวคิดหัวสมัยใหม่ของซากาโมโต้ ดูจะนำมาซึ่ง ความลำบากใจแก่อิโซยิ่งนัก อิโซ หวังเพียงว่าในภายภาคหน้า ชื่อของ ซากาโมโต้เรียวม่า คงจะไม่ต้องมาปรากฏเป็น เหยื่อที่เขาต้องลงมือรายต่อไป

คำพูดของ ซ้ำซากน่ารำคาญเริ่มบั่นทอนความคิดของ อิโซ ไปทีละน้อย จนเขาเริ่มสงสัยสิ่งที่ตัวเองทำ มันถูกมันควรแล้วหรือ และเมื่อถึงจุดหนึ่งความไว้ใจที่มีให้กับฮันเปตะก็สั่นคลอน จนเกิดการขัดคำสั่ง อิโซ ถูกเฉดหัวจากกลุ่มของชาวโทสะในเกียวโต

นักฆ่าที่ได้ชื่อว่าเป็น มือสังหารแห่งยุค กลับหมดสภาพในเวลาอันชั่วพริบตา เขาไม่สามารถหานายใหม่ได้โดยงาน ฝีมือดาบและความดุร้าย ไม่อาจจะเทียบกับผลร้ายที่ตามมาหากใครคิด เป็นปรบักษ์กับ ทาเคจิ ฮันเปตะ ผู้ยิ่งใหญ่จากโทสะได้

หนังจบลงด้วยความเจ็บปวดเมื่อผู้กำกับหยิบยื่นความตกต่ำอย่างสุดกู้ให้กับ ตัวละคร อย่างแสนสาหัส สุดท้ายเขาก็ต้องกลับไปตายรัง ฮันแปตะ ยอมรับ อิโซ กลับด้วยความยินดี พร้อมกับมอบงานชิ้นใหม่ให้ เป้าหมายสังหารเป็น ท่านอเนะโนะโคจิ คนสนิทของท่านโชกุน ที่ดูเผินๆ เหมือนอยู่ฝั่งเดียวกับฮันเปจิ แท้จริงแล้ว สลักซับซ้อนมากกว่านั้น

จุดหมายปลายทางของแผนการนั้นอยู่ที่นี่ เป็นการโยนความผิดทั้งหมดไปให้กับ ทางเซ็ทซึนะ เพื่อโทสะจะได้ขึ้นมาเป็นหนึ่งแต่เพียงผู้เดียวในฐานะผู้จงรักภักดีต่อองค์จักรพรรดิ กุณแจสำคัญของแผนการก็คือ ดาบของ ทานากะ ชิมเบ ที่ถูกนำมาอย่างลับๆ อิโซ จะต้องใช้ดาบเล่มนี้ในการลอมสังหาร และทิ้งไว้เป็นหลักฐาน

ทานากะ ชิมเบ ผู้เป็นเหมือนคู่แข่งอันดับหนึ่งของ อิโซ ทั้งยังเคยให้การช่วยเหลือเมื่อเขาต้องตกต่ำ การมอบจุดจบด้วยวิธีสกปรกเช่นนี้ต่อเขา นับเป็นความเจ็บปวดเป็นอย่างยิ่ง แต่ก็เลือกที่จะทำ หายนะที่แท้จริงของ อิโซ ทาเคดะ แห่งบาคุมัตสึก็เริ่มต้น ณ จุดนี้นี่เอง

โกชา ฮิเดโอะ ไม่ได้เป็นผู้กำกับ ที่มีชื่อเสียงในระดับนานาชาติ เหมือนอากิระ คุโรซาวะ หรือมาซากิ โคบายาชิ แต่ถ้าเทียบกันในประเทศโดยเฉพาะ ในส่วนของหนังซามูไร ถือว่า เขาไม่ได้เป็นรองผู้กำกับชาวญี่ปุ่นคนใด เท็นชู อาจจะเรียกได้ว่าเป็นมาสเตอร์พีซของ โกชา ฮิเดโอะ ก็คงจะไม่ผิดนัก

หนังซามูไรนั้น ได้ชื่อว่าเป็นหนังขายความรุนแรง ฉากต่อสู้ทะแลงเลือดอันรุนแรง ที่ถูกสร้างออกมาเพื่อขับเน้นความเก่งกาจของเพศชาย เท็นชู กลับนำมาซึ่งความรู้สึกที่ค่อนข้างแตกต่าง หนังใช้เลือด และความรุนแรงในการสร้าง ความกระอักกระอ่วน ฉากฆ่าแกงกัน ดูรุนแรงแบบไร้ซึ่งความสง่างาม ภาคภูมิใจแบบหนังซามูไรโดยทั่วไป

ลำพังตัวเองอย่าง อิโซ ก็เรียกว่าแตกต่างจากพระเอกหนังแนวนี้อย่างกับผ่ามือกับหลังเท้า (โดยเฉพาะเมื่อเปรียบเทียบกับหนังในยุค 60 ด้วยกัน) ตั้งแต่รูปลักษณ์ภายนอก ร่างกายท่วมใหญ่ เนื้อตัวเสื้อผ้าดูสปรก ผมเผ้าหนวดเครารุงรัง ดูตรงกันข้ามกับ ท่าทางภูมิฐาน เย็นชาสุขุม อ่านยาก ของ ทาเคจิ ฮันเปตะ ที่แสดงโดย ดาราหนังซามูไรระดับตำนาน เท็ตซึยะ นากาอิดะ โดยสิ้นเชิง

เท็นชู นำเสนอเรื่องราวของยุคแห่งความโกลาหล ความขัดแย้งทางความคิด ท่ามกลางตัวละครนักอุดมคติที่ต่อสู้เพื่อนำพาญี่ปุ่นไปสู่อนาคตที่ตัวเองฝัน โกชา ฮิเดโอะ กลับเลือกให้ตัวเอกของเขา เป็นชายหนุ่มกักขฬะหัวทึบ ที่เกินมาในชนชั้นต้อยต่ำ ที่คิดได้เพียงอย่างเดียวว่า งานสกปรกของเขาเป็นสิ่งเดียวที่จะพาตัวเองให้หลุดพ้นจากความต้อยต่ำ และขึ้นไปอยู่เท่าเทียมกับผู้อื่น

เท็นชู แทนที่ฉากดวลเดียวของซามูไรอันศักดิ์สิทธ์ตอนท้ายเรื่อง ด้วยภาพการทุรนทุรายจากการต้องยาพิษของ อิโซ สุดท้ายความพยายามของ อิโซ เป็นได้การดิ้นรนที่ไร้ความหมาย คำว่า เท็นชู ที่เขาประการศอย่างภาคภูมิใจทุกครั้งที่ลงมือ

แม้เนื้อหาจะพูดถึงความหายนะของวีระบุรุษ และการสิ้นสุดของญี่ปุ่นยุคดั่งเดิม แต่ลีลาลีลาการนำเสนอของหนัง กลับแฝงไว้ด้วยน้ำเสียงประชดประชัน เสียดสี ทั้งจากการดำเนินเรื่อง และบุคลิกซื่อจนบื่อของตัวละครอิโซ รวมถึงดนตรีประกอบของ มาซารุ ซาโตะ ที่ผสมกลิ่นของดนตรีแจ๊ซเข้ามา ให้ความรู้สึกเย้ยหยั่น ชตากรรมอันน่าเศร้าของตัวละคร และยุคสมัย ที่เด่นที่สุดก็คือช่วงฉากเครดิตเปิดเรื่อง ที่ฉายภาพหัดโหดเหี้ยมของลานประหาร ซากศพ ที่ถูกสุนัขแทะกิน คลอประกอบด้วยดนตรีอันรื่นรม

เท็นชู เป็นงานที่พูดถึงเรื่องราวประวัติศาสตร์ เช่นเดียวกับตัวหนังที่กลายเป็นหนึ่งในงานประวัติศาสตร์ของ โกชา ฮิเดโอะ และวงการหนังซามูไรจากประเทศญี่ปุ่น

Production Company – Daie | Director – Hideo Gosha | Screen Play – Shinobu Hashimoto | Novel – Ryotaro Shiba | Art Direction – Yoshinobu Nishioka | Cinematography – Fujio Morita | Composer – Masaru Sato | Cast – Shintarô Katsu, Tatsuya Nakadai, Yukio Mishima, Yujiro Ishihara, Mitsuko Baisho, Takumi Shinjo, Noboru Nakaya

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: